Άρθρο: Σταυρούλα Πουλημένη
Μια διαφορετική περιήγηση στη δυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης έκαναν νέοι και νέες από όλη την Ευρώπη που ήρθαν στην Ελλάδα για να συμμετάσχουν στο 8ο Συνέδριο Νέων Ευρωπαίων που διοργάνωσε το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ, γραφείο Θεσσαλονίκης, στις 19-22 Οκτωβρίου 2023. Οι συμμετέχοντες/ουσες στην περιήγηση είδαν μέρη της πόλης μέσα από τη ματιά συνεργατικών εγχειρημάτων της Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας και πρωτοβουλιών γειτονιάς, που ξεπήδησαν κατά τη διάρκεια της κρίσης ως συλλογικές προσπάθειες να καλυφθούν ανάγκες με έναν συμμετοχικό και δημοκρατικό τρόπο λήψης αποφάσεων. Παράλληλα, γνώρισαν από κοντά τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από κάποιες από αυτές τις πρωτοβουλίες και εξερεύνησαν γειτονιές του δυτικού και κεντρικού δήμου Θεσσαλονίκης που αλλάζουν μέσα στο γενικότερο κλίμα αστικού εξευγενισμού της πόλης και της τουριστικοποίησής της. Είχαν έτσι την ευκαιρία να μάθουν ιστορίες που κρύβονται πίσω από τοίχους και κτίρια, καθώς και για τη μνήμη που πρωτοβουλίες γειτονιάς προσπαθούν συλλογικά να μη χαθεί.
[…]Δεύτερη στάση: Η τρελή ροδιά
Μέσα στα σοκάκια του Βαρδάρη κρύβεται μια κοινότητα αυτοβοήθειας πάνω στο ζήτημα των εξαρτήσεων, η δράση της οποίας τα τελευταία χρόνια αναζητά τις καλλιτεχνικές και μουσικές μνήμες της περιοχής σε μια προσπάθεια ανάδειξης της ιστορίας της.
Πρόκειται για το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας (ΠΠΑ), ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Τμήματος Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Όπως ανέφερε ο Γιώργος Μελισσουργός, συντονιστής του Προγράμματος Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας στο Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ, και στη συνέχεια τα ίδια τα μέλη του ΠΠΑ, το πρόγραμμα στηρίζει ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης, καθώς και τα μέλη του οικογενειακού και φιλικού τους περιβάλλοντος. Εστιάζει στη διαδικασία κοινωνικής επανένταξης, είναι ανοιχτό και δωρεάν, χωρίς λίστες αναμονής ή χρήση υποκατάστατων. Μέσα από το πρόγραμμα αυτό έχουν δημιουργηθεί δύο κοινότητες της Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας. Η πρώτη είναι η «Ομάδα Γειτονιάς του Βαρδάρη», που δραστηριοποιείται στην περιοχή και χαρτογραφεί υπάρχουσες προκλήσεις σε συνεργασία με κατοίκους καθώς και με ανθρώπους που εργάζονται σε αυτήν. Η δεύτερη, «Η Τρελή Ροδιά», αποτελεί μια κοινότητα αγροτικής και βιολογικής καλλιέργειας.
ια τις δράσεις αυτές μίλησαν τα ίδια τα μέλη των εγχειρημάτων σε ένα πολύ συγκινητικό κλίμα μοιράσματος εμπειριών και βιωμάτων. Μεταξύ άλλων μίλησε ο Δημήτρης, αναφέροντας την ιστορία της «Ομάδας Γειτονιάς του Βαρδάρη» από τα πρώτα βήματά της το 2018 και την πρώτη εκδήλωση που έγινε με τη συμμετοχή του συγγραφέα Θωμά Κοροβίνη, στα βιβλία του οποίου ο ιστορικός Βαρδάρης κατέχει εξέχουσα θέση και σημασία. Η Ομάδα έκανε γνωστούς τους σκοπούς της στους φοιτητές και στις φοιτήτριες μέσα από πολλές εκδηλώσεις στην πόλη, μεταξύ άλλων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Μία από τις βασικές δράσεις του εγχειρήματος είναι η έκδοση ημερολογίων με εικαστικές, λογοτεχνικές και μουσικές ανθολογίες, σε συνεργασία με καλλιτέχνες, λογοτέχνες και μουσικούς της πόλης. Τα ημερολόγια παρουσιάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια σε μαζικές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή καλλιτεχνών και φίλων της γειτονιάς. Η «Ομάδα Γειτονιάς του Βαρδάρη» έχει τιμήσει τα θύματα της εβραϊκής κοινότητας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με μια τοιχογραφία στην περιοχή του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού, που αφηγείται αποσιωπημένα γεγονότα της ιστορίας της.
Μια νέα δράση του Προγράμματος που αφορά την Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία και παρουσιάστηκε στη διαφορετική αυτή περιήγηση στην πόλη είναι «Η Τρελή Ροδιά», δράση η οποία αφορά κυρίως την αγροκαλλιέργεια και τη βιολογική καλλιέργεια. Ο Κώστας, μέλος του ΠΠΑ και της συγκεκριμένης δράσης, αναφέρθηκε στον βασικό σκοπό της ομάδας να έρθουν σε επαφή με τη γη και την τροφή. «Φανταστείτε κάποιος να σταματάει τα ναρκωτικά και από την επόμενη μέρα να βρίσκεται σε ένα ήρεμο περιβάλλον μέσα στη φύση. Το να νιώθει κανείς πραγματικά ελεύθερος είναι κάτι πολύ δημιουργικό και βοηθητικό. Εκπαιδευόμαστε στην αγροκαλλιέργεια και είναι μια ευκαιρία για εμάς να κάνουμε πράξη όλα αυτά που έχουμε μάθει: τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, τη συνέπεια και τη δέσμευση», σημείωσε μεταξύ άλλων. Η προσπάθεια επαφής των μελών του ΠΠΑ με τη γη είχε ήδη ξεκινήσει το 2008 σε ένα αγρόκτημα που παραχώρησε το ΑΠΘ κοντά στο αεροδρόμιο, ενώ συνεχίστηκε και το 2017 στο πρώην στρατόπεδο «Καρατάσου», σε αγρόκτημα που τελούσε υπό κατάληψη. Στη διάρκεια της πανδημίας, μέλη του ΠΠΑ ξεκίνησαν σεμινάρια με τον αγροκαλλιεργητή Νίκο Μισυρλή στο αγρόκτημά του στα Βασιλικά, που εδώ και χρόνια ασχολείται με τον πολλαπλασιασμό φυτικού υλικού πάνω σε βότανα, λαχανικά κ.ά., τη μεταποίηση προϊόντων και την πώλησή τους. Στη συνέχεια, η θεωρία έγινε πράξη σε διπλανό αγρόκτημα που νοικιάστηκε για αυτό τον σκοπό, όπου μέλη του Προγράμματος ξεκίνησαν να φροντίζουν 420 ροδιές. Η σκέψη της συνεργασίας των δύο δραστηριοτήτων ωρίμασε και αποφασίστηκε η συνένωσή τους. Ήδη υπό σκέψη και επεξεργασία βρίσκεται η δημιουργία ΚΟΙΝΣΕΠ που θα στηρίζει τόσο το θεραπευτικό σκέλος όσο και την εποχική εργασία μελών του Προγράμματος. Επόμενος στόχος της ομάδας είναι όσοι/ες το επιθυμούν να αποκτήσουν πιο μακροχρόνια δέσμευση, με σκοπό την επαγγελματική αποκατάστασή τους. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η έμπνευση του ονόματος της δράσης από το ομώνυμο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη, που αποτυπώνει, όπως ειπώθηκε, την προσπάθειά τους.
πέστε μου
Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται τη συννεφιά του κόσμου;
Τα μέλη του Προγράμματος Προαγωγής Αυτοβοήθειας ολοκλήρωσαν την αφήγηση των δράσεών τους με μια ξενάγηση σε τρεις τοιχογραφίες που έγιναν με δική τους πρωτοβουλία και σε συνεργασία με καλλιτεχνικές ομάδες: Μία για τη ζωή των ανθρώπων και τις δραστηριότητες της περιοχής κατά την περίοδο της Κατοχής, στην είσοδο του κτιρίου του ΠΠΑ, άλλη μία ακριβώς απέναντι, η οποία υπενθυμίζει την ύπαρξη του Regie, ενός ιστορικού καπνεργοστασίου στην περιοχή, αλλά και εκείνη που τιμά τη μνήμη του Ντίνου Χριστιανόπουλου, που μεγάλο μέρος του έργου και της προσωπικής του ζωής είναι συνδεδεμένο με τον Βαρδάρη. […]
Πηγή: Heinrich Böll Stiftung
